Đặng Ngọc Tú

Quyền được hiện diện mà không phải tương tác.

Riêng là trạng thái con người không bị làm phiền, không bị buộc phải phản hồi và được lựa chọn mức độ tham gia. Một góc đọc, một hiên mở hay một chỗ ngồi giữa thư viện vẫn có thể tạo ra trạng thái riêng khi tầm nhìn, âm thanh và sự tiếp cận được kiểm soát.

Góc đọc, ghế cạnh cửa sổ, hiên nhìn ra vườn.

Quyền được ở cạnh nhau mà không bị buộc phải hòa vào nhau.

Gần là khả năng nhận biết, hiện diện và chăm sóc nhau trong một quan hệ đủ tin cậy. Khoảng cách vật lý chỉ là một điều kiện. Cùng im lặng, cùng làm hay cùng quan sát cũng có thể nuôi dưỡng sự gần gũi; mỗi người vẫn cần quyền từ chối tham gia.

Bàn ăn gia đình, nhóm làm việc nhỏ, studio hoặc xưởng.

Quyền được sử dụng mà không đánh mất phần riêng của mình.

Chung là trạng thái nhiều người cùng tiếp cận, sử dụng và duy trì một không gian hoặc nguồn lực. Giá trị chung cần một cộng đồng cụ thể, quyền sử dụng rõ ràng và người chăm sóc. Diện tích dùng chung chỉ trở thành một phần của đời sống khi có hành vi và trách nhiệm đi cùng.

Bếp chung, thư viện xóm, vườn rau, xưởng và kho dụng cụ.

Quyền được bước vào quan hệ mà không bị quy định trước.

Gặp bắt đầu khi những thế giới riêng tiếp xúc bằng một hoạt động, một lời chào hoặc sự nhận biết lặp lại. Kiến trúc tạo điều kiện để người ta nhìn thấy, dừng lại, quan sát rồi tự lựa chọn có tham gia hay không. Một cuộc gặp không nhất thiết phải dẫn ngay đến trò chuyện.

Bậc ngồi, hiên, sân chung, quán trà đầu ngõ, điểm chờ.

Quyền được tiếp cận thế giới bên ngoài và cảm thấy dễ chịu.

Mở là khi một người, một không gian hoặc một cộng đồng đón nhận điều kiện bên ngoài mà vẫn giữ được ngưỡng bảo vệ. Người lạ có thể tiếp cận và cùng tồn tại ở mức phù hợp. Ranh giới, quy tắc và các lớp chuyển tiếp giúp sự đón nhận đi cùng an toàn và khả năng lựa chọn.

Ngõ, sân, thư viện mở, chợ nhỏ, công viên khu phố.